PhilHealth at Budget pang kalusugan, Kamusta na?

Ang Krisis sa Pondo ng Kalusugan [00:11]

• Nagsimula ang diskusyon sa kasalukuyang budget ng bansa, partikular sa sektor ng kalusugan, na itinuturing na "mainit na usapin" dahil sa nalalapit na pagtatapos ng taon.
• Binigyang-diin ang kahalagahan ng budget bilang "pinakamahalagang legislation" dahil ito ang nagtatakda kung paano gagastusin ang buwis ng mamamayan.
• Ang kakulangan sa pondo para sa kalusugan ay nakikita bilang isang malaking isyu, lalo na kung ihahambing sa pondo para sa imprastraktura.

  "Kaya dapat maimpluwensyahan natin 'yung budget this year para naman kahit papaano merong pakonsunsuelo sa ating mga tax payers no."

Ang Papel ng Health Care Providers [03:58]

• Ang Health Care Professional Alliance, na binubuo ng iba't ibang organisasyon tulad ng Philippine Nurses Association at Philippine Medical Association, ay napipilitang magsalita dahil sa nakikita nilang kakulangan sa tulong mula sa gobyerno.
• Sila ang direktang nakakaramdam ng paghihirap ng mga pasyente na lumalapit sa kanila para humingi ng tulong.
• Ang kanilang motibasyon ay ang maging "boses" ng mga pasyente na walang kakayahang ipaglaban ang kanilang karapatan.

  "So doon namin nahahanap yung energy na eh kung walang magrereklamo para sa kanila. Wala naman silang boses eh."

Ang Kahalagahan ng Universal Health Insurance [09:08]

• Ang Universal Health Insurance (UHI) ay mahalaga upang hindi lahat ng gastusin sa kalusugan ay manggaling sa bulsa ng pasyente (out-of-pocket).
• Ang "pooling" ng pondo, kung saan mas maraming nag-e-enroll, ay nagpapababa ng premium at nagiging ambag para sa mga magkakasakit.
• Ang gobyerno ay may responsibilidad na bayaran ang premium ng mga hindi kayang magbayad, tulad ng PWDs, senior citizens, at mga indigent.

  "So sa turn mo naman kung halimbawa 6,000 yung binayad mong premium dapat kung mas malaki doun yung gastusin ico-cover yun ng health insurance mo."

Paglabag sa Batas sa Pondo ng PhilHealth [12:05]

• Ang mga mambabatas mismo ang lumalabag sa batas na kanilang ginawa, partikular sa paglaan ng pondo mula sa tobacco at sugar taxes para sa PhilHealth.
• Hindi naibibigay ang buong pondong nakalaan para sa mahihirap at disabled, na nagpapakita ng kawalan ng pagsunod sa batas.
• Ang kakulangan sa pondo ay nagpapahina sa kakayahan ng PhilHealth na magbigay ng serbisyo.

  "Ah pero sila rin ang unang-unang lumabag niyan. Yung ating mga mambabatas no."

Ang Pagbawas at Pagkukulang sa Pondo [14:19]

• Ipinapakita ng mga graph ang pagbaba ng pondo na inilaan para sa PhilHealth kumpara sa hinihingi nito at sa nakasaad sa batas.
• Ang Office of the President at DBM ay nagbibigay ng mas mababang pondo kaysa sa kinakailangan, at minsan ay kinukupitan pa ang nakalaang pondo.
• Ang Congress at Senate ay nagbabawas pa lalo sa budget na proposal, at ang DBM ay nagre-release lamang ng maliit na bahagi ng pondo.

  "Nangupit pa yung gobyerno. Nangupit pa kasi yung kulay gray po yun yung nakalagay sa batas na automatic naka-reserve para sa Phil Health."

Ang Epekto ng Kakulangan sa Pondo [17:05]

• Hindi lamang binabawasan ang pondo, kundi kinukupitan pa ito, na nagreresulta sa malaking kakulangan para sa pangangailangan ng PhilHealth.
• Ang kakulangan sa pondo ay direktang nakaaapekto sa kalidad at dami ng serbisyong maibibigay ng PhilHealth sa mga mamamayan.
• Ang pasanin ay naililipat sa mga ordinaryong manggagawa sa pamamagitan ng pagtaas ng premium.

  "So kulang na sa kailangan ng tao kulang pa sa nilaan ng batas. Oo."

Ang Pagpapalit ng Kalusugan sa mga Ghost Project [21:06]

• Ang pondong binawas sa PhilHealth ay napupunta sa mga "pork barrel" at "flood control" projects, na itinuturing na "ghost projects."
• Ang kalusugan ng mamamayan ay tila isinasakripisyo para sa mga proyektong hindi direktang nakatutulong sa kanila.
• Ang pagbawas sa pondo ng PhilHealth para sa flood control ay nagpapakita ng posibleng korapsyon o kawalan ng kakayahan ng administrasyon.

  "So yung kalusugan natin pinagpalit sa mga ghost project."

Ang MyFIP: Pribilehiyo, Hindi Karapatan [33:10]

• Ang Medical Assistance for Indigent Patients (MyFIP) ay hindi isang karapatan kundi isang pribilehiyo na nangangailangan ng pagmamakaawa at pagpapatunay ng kahirapan.
• Ito ay nagdudulot ng "utang na loob" sa mga pasyente, na taliwas sa konsepto ng kalusugan bilang isang karapatan.
• Ang pagiging pribilehiyo nito ay nagbubukas sa posibilidad ng politikal na diskresyon at hindi pagkakapantay-pantay sa pagbibigay ng tulong.

  "Ang my feet utang na loob. Kailangan patunayan mo na wala na po akong pera."

Ang Hindi Pagkakapantay-pantay sa MyFIP [37:36]

• Ang halaga ng tulong na natatanggap sa pamamagitan ng MyFIP ay nag-iiba depende sa estado sa buhay at koneksyon sa mga pulitiko.
• Mas malaki ang natatanggap ng mga mayayaman at may koneksyon kumpara sa mga mahihirap na pasyente.
• Ito ay nagpapakita ng "discretionary fund" na maaaring gamitin sa paraang hindi makatarungan at hindi nakabatay sa pangangailangan.

  "Kapag mayaman ka atsaka friend ka ng mga congressman at senator, syempre mas malaki yung ayudang nakukuha mo."

Ang Epekto ng MyFIP sa Pasyente at Sistema [39:47]

• Ang MyFIP ay nagdudulot ng "pagkawala ng dignidad" sa mga pasyente dahil sa pangangailangang lumuhod at magmakaawa para sa tulong.
• Ang pagiging pribilehiyo nito ay nagpapataas ng gastos sa kalusugan dahil sa kakulangan ng "negotiating power" ng PhilHealth.
• Ang pondong dapat ay para sa PhilHealth ay napupunta sa MyFIP, na nagpapalala sa kakulangan ng pondo ng pambansang health insurance.

  "So nakikita yan sa isang pagsusuri ng ano ng DOS sa Mm. So napakita nila na yung my fit pagka ang patient may dengue kumpara mo yung feel health lang... 6,000 more ang binabayad nila."

Ang Potensyal ng PhilHealth sa ilalim ng Bagong Pamumuno [51:25]

• May pagbabago sa sistema ng pagbabayad ng PhilHealth patungong "Diagnosis Related Groups (DRG)" na mas malawak ang sakop kumpara sa dating "all case rates."
• Ang bagong sistema ay isinasaalang-alang ang edad, bigat ng sakit, at iba pang komplikasyon sa pagtukoy ng bayad.
• Gayunpaman, ang tagumpay ng mga pagbabagong ito ay nakasalalay pa rin sa pagkakaroon ng sapat na pondo ang PhilHealth.

  "So kung nag-shift tayo diyan ah tataas hopefully ang compensation or payment for many conditions na hinaharap ng pasyente."

Ang Pangangailangan ng Pondo para sa PhilHealth [53:30]

• Bagama't may magagaling na pinuno sa DOH at PhilHealth, hindi sapat ang kanilang kakayahan kung walang sapat na pondo ang PhilHealth.
• Ang pagbibigay lamang ng 75 bilyon ay hindi sapat upang maisakatuparan ang mga plano at benepisyo, na magpapataw muli ng pasanin sa mga manggagawa.
• Ang kakulangan sa pondo ay nagpapabalik sa sitwasyon kung saan ang mga mamamayan ang siyang nagbabayad ng malaking bahagi ng kanilang gastusin sa kalusugan.

  "Pero that's not enough kasi maglalagay ka ng leader mo naman bibigyan ng pondo. Ano yun? Joke ba."

Ang Pagiging "Utak-Alipin" at Kakulangan ng Konsensya [01:09:27]

• Ang mga pulitiko ay inilalarawan bilang "utak-alipin" at walang konsensya dahil sa pagpapasa ng mga batas na hindi nakikinabang ang taumbayan, at sa pagkuha ng pondo para sa kanilang sariling interes.
• Ang pagtanggi sa paglalaan ng sapat na pondo para sa kalusugan habang naglalaan ng malaki sa mga "multi-purpose buildings" ay nagpapakita ng maling prayoridad.
• Ang pagiging "troll" ng gobyerno ay ginagamit upang patahimikin ang mga kritiko, sa halip na magpakita ng konkretong plano at ebidensya.

  "Ang kakapal ng mukha. At saka yung utak talaga na kailangan nagpapasalamat ka sa gobyerno sa lahat na to. utak ng mga alipin alipin ng."

Ang Kahalagahan ng Pagtataguyod ng Karapatan sa Kalusugan [01:17:18]

• Ang patuloy na pag-iingay at paghingi ng accountability mula sa gobyerno ay mahalaga upang matiyak na ang pondo ng bayan ay nagagamit nang tama.
• Ang paghingi ng konkretong plano at badyet, hindi lamang mga pangako, ay nararapat mula sa mga opisyal.
• Ang pagiging "taxpayer" ay nagbibigay ng karapatan sa mamamayan na humingi ng malinaw at epektibong paggamit ng kanilang buwis, lalo na sa sektor ng kalusugan.

  "Kaya kung gusto niyong i-disprove ako sa sinasabi ko na may kretong plano yung gobyerno, ilabas niyo yung implementation plan, yung response dito sa ah Elno, ano dahil ako hindi niyo ako mauuto eh."

Ang Pag-asa sa Pagbabago at Paglaban [01:20:32]

• Sa kabila ng mga problema, may pag-asa pa para sa pagbabago kung patuloy na ipaglalaban ang karapatan sa kalusugan.
• Ang pagsuporta sa mga lider na nakikinig at may malasakit sa mamamayan, tulad ng mga pinuno sa DOH at PhilHealth, ay mahalaga.
• Ang pagtutulungan ng mga mamamayan at healthcare workers ay susi upang maipaglaban ang sapat na pondo at serbisyong pangkalusugan.

  "Tulungan niyo kaming mag-l ni Doct Tony Dance ng more budget for health para maging masigla tayo at mas maging malakas sa pag-iingay at pagra-rally kasi baka 'yun ang kailangang gawin eh no para medyo gumaling-galing naman ah ang mga mamamayan."