SC RULING, NAGBIGAY KREDIBILIDAD SA MGA IBINULGAR NINA FPRRD AT VP SARA SA NATIONAL BUDGET —GUIDOTE

Pagbabala sa Krisis sa Ekonomiya [00:53]

• Nasa 7.2% ang inflation noong Setyembre, na inaasahang aabot sa 8 hanggang 8.4% ngayong Nobyembre.
• Bumagsak ang piso sa 64.17 hanggang 64.38 laban sa dolyar.
• Nagtaas ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ng interest rate sa 5.5% at inaasahang magpapatuloy ang pagtaas nito hanggang 2028.

  "We are still on tightening cycle. Few more months pa bago mag-pick. Aabot pa hanggang 2028 bago bumalik sa 3% target."

Pababa na Siklo ng Ekonomiya [02:14]

• Ang ekonomiya ng Pilipinas ay nasa "vicious cycle" o pababang siklo, kung saan lahat ng indicators ay bumababa.
• Mas ramdam na ng mga tao ang epekto ng pagtaas ng inflation kumpara noong unang nag-guest ang speaker sa Kapihan.

  "pag sinabi kong visual cycle parang pababa na ng pababa yung lahat ng indicators no ng ng economy natin at nararamdaman niyo na ‘yan."

Mga Dahilan ng Pagtaas ng Inflation [02:50]

• Bago pa man ang digmaan sa Middle East, tumataas na ang inflation, ngunit pinalala ito ng pagtaas ng presyo ng krudo na umabot sa mahigit $107 kada bariles.
• Ang Pilipinas ang may pinakamataas na inflation sa Asya dahil sa kawalan ng aksyon ng gobyerno para maibsan ito.
• Hindi nagpasa ng mga batas o subsidiya para sa oil price, at sa halip ay inaway pa ang China, isang pangunahing supplier ng langis.

  "So kaya tumuloy-tuloy yung pagtaas ng inflation hindi naibsan no in fact ang inflation natin pinakamataas sa Asya kasi walang ginawa yung gobyerno para maibsan yung inflation."

Epekto ng Mataas na Presyo ng Langis [04:13]

• Ang pagtaas ng excise tax sa langis, lalo na sa diesel at gasoline, ay nagpapataas sa logistics at presyo ng mga bilihin, kasama na ang pagkain.
• Lahat ng sektor ay apektado, mula sa mga may sasakyan at motorsiklo hanggang sa transportasyon ng mga produkto mula sa bukid patungo sa pamilihan.

  "So ‘yun ‘yung ah unang-una kasi ah pangunahing bili ng gasolina dahil ah sa logistics ginagamit ‘yan eh. So lahat tatamaan. Lahat tayo may sasakyan, lahat tayo may motorsiklo or something."

Pagtaas ng Unemployment at Underemployment [05:04]

• 5.3% na ang walang trabaho sa mga Pilipino, at tumaas din ang underemployment kung saan ang mga tao ay kumikita ng mas mababa sa minimum wage dahil kulang sa oras ng trabaho at walang benepisyo.
• Ang pagtaas ng presyo ng bilihin kasabay ng hindi pagtaas ng sahod ay nagpapaliit sa kakayahang bumili ng mga Pilipino, kung saan ang dating Php1,000 ay katumbas na lamang ng Php680 hanggang Php700.

  "So kung ganun ang sitwasyon ng buhay mo tapos may pamilya ka tapos tumataas ang presyo ‘di ba? So parang lumiliit yung kakayanan mo bumili sa palengke."

Pambansang Pagsisikap at Pambansang Pagsisikap [11:12]

• Ang mga mensahe mula sa Malacañang ay mahina at magulo, na nagpapakita ng kakulangan sa paglutas ng mga problema.
• Ang kakulangan sa pamumuno ay nagiging sanhi ng pagiging "flower vase" lamang ng mga cabinet members, na walang magawa dahil sa kawalan ng kapangyarihan o direksyon mula sa Pangulo.

  "So medyo ah yung leadership talaga ang issue do na ka kaastra. Ayan grabe klarong-klaro no leadership talaga."

Epekto ng Desisyon ng Korte Suprema sa GAA [12:34]

• Idineklara ng Korte Suprema na unconstitutional ang ilang bahagi ng GAA 2024, partikular ang P449.5 bilyong unprogrammed funds, at ang P17.99 bilyong special road fund sa GAA 2025.
• Ang desisyong ito ay nagpapahiwatig ng grave abuse of discretion ng Kongreso at nagpapababa sa tiwala ng mga mamumuhunan dahil sa mahinang pamamahala, mataas na inflation, at pagbagsak ng piso.

  "Ano ang epekto ng 449.5 5 billion sa pagbagsak ng piso at inflation. Nawala ba ang tiwala ng mga investors dito sa atin?"

Paghabol sa mga Nagkasala sa Pondo [14:54]

• Ang desisyon ng Korte Suprema ay nagbibigay-daan upang habulin ang mga pumirma sa National Expenditure Program (NEP) at GAA, lalo na ang mga may kinalaman sa blankong Bycam report na ipinakita ni dating Pangulong Duterte.
• Bagaman may immunity si Pangulong BBM ngayong taon, maaaring kasuhan ang ibang mga opisyal na pumirma sa mga dokumentong ito, kabilang ang mga Senate President, Speaker of the House, at committee heads.

  "Kaya niyo na silang habulin so Ang susunod dito ay ‘yung 2027 budget."

Pagsisiwalat sa mga "Insertions" sa Budget [17:54]

• Si Sandro Marcos, anak ng Pangulo, ay may pinakamalaking "insertion" na mahigit P4 bilyon sa budget para sa kanyang distrito na may 132,000 na populasyon lamang.
• Ang patuloy na paglalagay ng mga "insertions" sa budget, kahit na may ruling na ang Korte Suprema, ay nagpapakita ng kawalan ng delicadeza at pagiging makapal ng mukha ng mga sangkot.

  "At ang ang constituents niya 132,000 lang ang population ng District 1 sa Ilocos Norte. Tapos ganun kalaki yung kanyang budget."

Pagpigil sa "Ghost Projects" at Pondo [19:41]

• Ang pinakamainam na gawin ay magsampa ng kaso laban sa mga sangkot sa "ghost projects" kung saan naibulsa na ang pera.
• Hindi dapat payagan ang 2027 budget na magkaroon muli ng mga "insertions" o maling paggamit ng pondo.

  "So the best we can do is file lawsuits against them kasi dineclare na nga ng Supreme Court."

Mga Grupo para sa Pagbabantay sa Budget [20:32]

• May mga grupo tulad ng Bettergov.ph at People's Budget Coalition na aktibong nagbabantay sa mga "insertions" sa budget.
• Mayroon ding website, ang budgetpilipinas.com, na naglilista ng mga "insertions" kada distrito, kung saan pinakamalaki ang natala para kay Sandro Marcos.

  "Ah meron ngang ano eh meron ah website itong ah budget Pilipinas. Nakalista dito lahat nung mga insertions per district."