BOSsES: Toby Tiangco Questions ₱7.2T Budget: Nasaan ang Transparency?

BOSsES Podcast

75,420 views • 11 days ago Save 42 min 9 min read

Video Summary

Isinisiwalat ng isang kongresista ang mga malubhang isyu sa transparency at posibleng korapsyon sa badyet ng Kongreso, na nagtutulak sa kanya na bumoto ng "hindi" sa badyet. Sa kabila ng pagiging bahagi ng administrasyon, nanindigan si Representative Toby Tiangco sa kanyang panawagan para sa pananagutan, na naghahayag ng mga paglihis sa paggasta at pagtanggi sa mga panukalang naglalayong magbigay-liwanag sa paggamit ng pondo ng bayan. Ang kanyang mga hakbang ay naglalayong ibalik ang tiwala ng publiko sa pamamagitan ng pagpapakita kung saan napupunta ang buwis ng mamamayan, ngunit nahaharap siya sa pagtutol at pagtanggi sa kanyang mga panukala.

Binigyang-diin ni Tiangco ang hindi makatwirang paggasta sa mga item tulad ng supplies at utilities, kung saan ang mga badyet ay lumalampas sa aktwal na nagagastos, habang ang iba naman ay lumalagpas sa badyet. Bukod dito, tinuligsa niya ang pagtanggi sa kanyang mga panukala na gawing mandatory ang paglalathala ng paggamit ng badyet ng House at ang pagtalakay sa mga proyekto ng bawat distrito. Ang mga isyung ito, kasama ang pagkaantala sa pagpasa ng Cadena Act, ay nagpapalala sa pagdududa ng publiko, na nagpapahiwatig ng posibleng pagtatago ng impormasyon at pag-iwas sa pananagutan.

Short Highlights

Karapatan ng Bawat Pilipino: Ang transparency sa paggasta ng buwis ay karapatan ng bawat mamamayan.
Pagboto ng "Hindi" sa Badyet: Bumoto ng "hindi" si Representative Toby Tiangco sa badyet dahil sa kakulangan ng transparency at posibleng katiwalian.
Hindi Makatwirang Paggasta: Napansin ang malaking pagkakaiba sa pagitan ng badyet at aktwal na nagagastos sa mga item tulad ng supplies at utilities.
Pagtanggi sa Mga Panukala: Tinanggihan ang mga panukalang gawing mandatory ang paglalathala ng paggamit ng badyet ng House at pagtalakay sa mga proyekto ng bawat distrito.
Cadena Act: Ang pagkaantala sa pagpasa ng Cadena Act ay nagpapalala sa pagdududa ng publiko.
Pagtatago ng Impormasyon: Ang pagtanggi sa transparency ay nagpapahiwatig ng posibleng pagtatago ng impormasyon at pag-iwas sa pananagutan.
Panawagan para sa Pagbabago: Nanawagan si Tiangco para sa pagbabago at pagpapanagot sa mga tiwali.

Key Details

Pagtutol sa Badyet Dahil sa Kakulangan ng Transparency [00:00]

Iginiit ni Representative Toby Tiangco na ang transparency ay karapatan ng bawat Pilipino, hindi nangangailangan ng batas.
Nagpahayag siya ng pagdududa na may tinatago sa badyet ng House dahil sa kakulangan ng transparency.
Binigyang-diin niya na ang pagiging transparent ay nagpapalakas ng kredibilidad ng isang institusyon.

"I don't think you need a law for transparency because it is the right of every Filipino to find out saan ginagastos 'yung buis na binayaran nila."

Mga Pagtanggi sa Panukala at Pag-iwas sa Pagsagot [00:30]

Tinuligsa ang pagtanggi sa dalawang panukala ni Tiangco tungkol sa transparency sa House.
Sinabi niyang mas gugustuhin ng iba na gawin ang mga bagay na ito sa likod ng saradong pinto kaysa sa publiko.
Hindi siya makaiwas sa pagsagot sa media dahil ang kanyang sinasabi ay tungkol sa pamamahala (governance).

"Well, I think it was more like they would have preferred na gagawin mo iyun behind closed doors rather than out in the open."

Mga Isyu sa Pamamaraan ng Badyet ng House [03:57]

Bumoto si Tiangco ng "no" sa badyet dahil sa tatlo o apat na kadahilanan, kabilang ang paglabag sa konstitusyon sa pamamaraan ng pag-apruba.
Ang badyet ng House ay hindi dumadaan sa komite at direktang dinidirektso sa plenaryo.
Nagbigay ng maikling abiso ang House para sa pagtalakay ng badyet, na nagpapahirap sa paghahanda at pagsusuri.

"So ang liwanag shall strictly follow ' ba. Anong ginagawa namin agag agag pinag-uusapan yung budget ng house?"

Hindi Makatwirang Paggasta sa Supplies at Materials [06:18]

Ang badyet para sa supplies at materials noong 2024 ay halos P1 bilyon, ngunit ang nagastos lamang ay mahigit P84 milyon, na may natitirang P855 milyon.
Sa kabila nito, ang badyet para sa 2025 ay tinaasan pa sa mahigit P1.3 bilyon, na may natitirang P1.2 bilyon.
Sa accounting practice, ang hindi nagastos na pondo ay dapat ibalik sa national treasury.

"So nagkaroon ng savings na 9 million more or less... The spent was less than 10% of the budget last 24."

Sobrang Paggasta sa Extraordinary at Miscellaneous Expenses [10:10]

Habang may mga "savings" sa ilang linya ng badyet, may mga linya naman na lumagpas sa badyet, tulad ng extraordinary at miscellaneous expenses.
Noong 2024, ang badyet ay P1.7 bilyon ngunit nakagastos ng P5.4 bilyon.
Ang Kongreso ay exempted sa pagbabalik ng savings sa national treasury at maaaring i-align sa ibang items, na ginagamit umano para mapalitan ang mga savings.

"So doon sa 2024 ang budget for um extraordinary expenses and miscellaneous expenses is only 1.7 billion pero nakagastos ng 5.4 billion."

Kahalagahan ng Check and Balance at Pagtanggi sa Pagiging Transparent [11:20]

Tinanong kung legal ang paglilipat ng pondo nang walang malinaw na justification.
Sinabi ni Tiangco na legal ito dahil exempted ang House, ngunit ito ay isang "double standard" na hindi niya gusto.
Ang pagtanggi sa transparency ay nagpapahiwatig na may tinatago.

"Kasi yung pag-iisip ng double standard I believe is what makes you think that all others shouldn't be corrupt but there must be reason why your corruption should be tolerated."

Panukalang Gawing Mandatory ang Publication ng House Budget Utilization [13:02]

Nagpanukala si Tiangco na gawing mandatory ang paglalathala ng paggamit ng badyet ng House, kasama ang mga halagang inilaan, ibinayad, o ginastos para sa bawat miyembro.
Ang panukalang ito ay tinanggihan.
Binanggit ang pagiging "curipot" ni dating senador Joker Arroyo na may isang driver lamang bilang driver, na nagpapakita ng kaibahan sa kasalukuyang sitwasyon.

"So sabihin natin na ito ginaso sa tubig, ito ginas sa kuryente, ito nilipat na doon sa MOOE. Mm. Dito to ginastos. Tapos lahat ng congressman 318 kayo."

Paggamit ng "Fiscal Autonomy" Bilang Dahilan [14:54]

Ang House ay gumagamit ng "fiscal autonomy" bilang dahilan sa paglilipat ng pondo, na ibinibigay sa mga constitutional commissions.
Gayunpaman, ang Kongreso mismo ang naglalaan ng pondo at walang "checker" o "maker" para dito.
Ang paglilipat ng bilyun-bilyong pondo na maaaring ma-liquidate sa pamamagitan lamang ng certification ay isang malaking katanungan.

"So the first step is transfer. Is there no limit to the amount of body na pwedeng ialign to because ang ang sinasabi niya diyan is they want to exercise fiscal fiscal autonomy."

Pagkaantala sa Cadena Act at Pagdududa ng Publiko [21:21]

Ang Cadena Act, na ipinasa sa Senado sa loob ng dalawang linggo, ay sampung buwan nang nakabinbin sa Kongreso.
Ang pagkaantala na ito ay nagpapalala sa pagdududa ng publiko na maaaring pinapatay ang panukala sa komite para sa appropriations.
Maraming civic organizations, akademiko, at mga kinatawan ang pumirma sa petisyon at inquiry, ngunit wala pa ring tugon.

"Nung dumating sa kongreso, uulitin ko lang 2 weeks sa senado, December of last year. Yes. 2 weeks pinasa nasa kongreso it's 10 months."

Pagtanggi sa Transparency at Posibleng Katiwalian [24:02]

Walang ibang dahilan para ayawan ang transparency kundi ang pagkakaroon ng tinatago.
Ang kawalan ng transparency ay nagpapahirap sa pagpapatupad ng accountability.
Ang isang donated system o platform para sa MOOE ay iprinisinta ngunit hindi pa rin nakikita ang liwanag sa dulo ng pagsisikap.

"Bakit bakit there is no other reason but ayun ng transparency ' di ba what are we left to conclude the corruption wala I'm sorry."

Pagtaas ng Badyet ng House Bago ang Eleksyon [28:31]

Ang badyet ng House mismo ay tumaas nang malaki, na sinasabing "unprecedented."
Napansin na ang badyet ay tumaas sa P33 bilyon noong 2025 (election year) at bahagyang bumaba noong 2026.
Nagdudulot ito ng katanungan kung ang pagtaas ay nagkataon lamang o may kinalaman sa eleksyon.

"Um yong budget ng house house house mismo I think this is unprecedented never nagkaroon ng ng ganyan no."

Ang "Tyranny of the Majority" at Pagsagasa sa Prinsipyo [27:39]

Tinawag ni Tiangco ang supermajority sa Kongreso na "tyranny of the majority."
Naranasan niya ito sa loob ng maraming taon, kahit noong siya ay independent.
Ang pagkakaiba lamang ngayon ay ang laki ng isyu, lalo na sa badyet ng House.

"Ang tawag ko nga diyan is tyran of the majority ba so iyung tyranny of the majority I've been victim of that for so many for so many years."

Ang Panganib ng Pagiging "Lone Wolf" at Pagtanggi sa Pondo [17:38]

Naramdaman ni Tiangco na siya ay tila "lone wolf" sa kanyang paninindigan.
May panganib na matanggalan siya ng badyet (MAIP) kung magiging masyadong kritikal, na makakaapekto sa kanyang mga nasasakupan.
Gayunpaman, naninindigan siya sa kanyang prinsipyo, kahit na maliit ang badyet ng kanyang distrito.

"You you look like you're the lone wolf. You know, others seem to just kind of take a step away."

Ang Ideya ng "Zero Bill" at Pagtulong sa Ospital [33:37]

Iminungkahi ni Tiangco na ang "zero bill" ay maaaring maging pinakamagandang legacy ng isang presidente.
Ang pondong nakalaan para sa MAIP ay maaaring ibigay sa mga government hospital, simula sa specialty hospitals.
Ang sistemang ito ay hindi madaling abusuhin kumpara sa ibang mga "docket" na maaaring maging batayan ng palakasan.

"In fact, I've been telling uh people in the admin, the best legacy I think the president can leave is zero billion."

Ang Pagtanggi sa Imbestigasyon kay Martin Romualdez [47:52]

Sa tanong kung guilty si Martin Romualdez, diretsong sumagot si Tiangco ng "Yes."
Nagtataka siya kung bakit walang nakikitang larawan ni Romualdez na nasa loob ng kulungan.
Ayon kay Tiangco, imposibleng hindi alam ni Romualdez ang mga ginagawa ni "Sald" (Zaldy) na umano'y nagbebenta ng proyekto.

"Sa palagay mo, guilty ba si Martin Romales? Yes."

Pagtatapos: Panawagan para sa Transparency sa Paggasta ng Buwis [50:13]

Muling iginiit ni Tiangco na ang pera na pinag-uusapan ay pera ng taong bayan na binayad bilang buwis.
Ang simpleng kahilingan ay ang pagiging transparent ng House of Representatives kung saan ginagastos ang perang ito.
Dahil hindi sila pinagbigyan, napilitan siyang bumoto ng "no" sa badyet, dahil walang katanggap-tanggap na dahilan para sa kawalan ng transparency.

"So ang pinag-uusapan dito is pera ninyo. Perang binayad niyo bilang buis. So ang hinihiling ko lang naman doon sa House of Representatives is maging transparent."