Unconstitutional Budgets: Puwede Bang Ma-IMPEACH si PBBM? May Liability ang Mga Pumirma? #AttorNEIL

Korte Suprema, Nagdeklara ng "Unconstitutional" na Badyet [00:00]

• Noong Oktubre 20, 2026, idineklara ng Korte Suprema na ang buong 2024 at 2025 General Appropriations Act (GAA) ay "unconstitutional."
• Para sa 2026 GAA, ilang probisyon lamang ang idineklarang "unconstitutional."
• Tinalakay ang mga dahilan sa likod ng deklarasyon, posibleng pananagutan ng mga mambabatas at opisyal ng ehekutibo, at kung bakit tila walang napapanagot.

  "So yung mainly po idi-discuss natin unang-una bakit ba na-declare as unconstitutional yung 2024 2025? Meron bang mga questionable actions yung congressman natin tapos kung ano kaya yung mga possible liability sa mga congressman, sa presidente po natin and some officers of the executive department."

Mga Detalye ng Desisyon ng Korte Suprema [03:05]

• Ang titulo ng press statement ay "Supreme Court holds unprogrammed appropriation subject to guidelines voids congressional increase in '24 and '2025 budgets."
• Idineklara ng Korte Suprema na "unconstitutional" ang 2024 GAA dahil sa pagtaas ng Kongreso ng "unprogrammed appropriations" ng 449.5 bilyong piso.
• Para sa 2025 GAA, ang pagtaas ay 17.99 bilyong piso, na nailagay sa "special road fund."

  "So the Supreme Court declared unconstitutional the 2024 General Appropriations Acton po ay yung pag-increase ng Congress of the Unprogram appropriations by 449.5 billion."

Ang Papel ng "Unprogrammed Appropriations" [06:10]

• Ang "unprogrammed appropriations" ay hindi "unconstitutional per se" at may magandang layunin na tumugon sa mga hindi inaasahang pangyayari tulad ng kalamidad.
• Nagiging "unconstitutional" lamang ito kapag kulang sa sapat na pamantayan o "guidelines," na nagpapahina sa disiplinang piskal at prayoridad ng mga nakaplanong proyekto.
• Ang "strengthening assistance for government infrastructure and social program" (GIP) sa ilalim ng 2024 at 2025 GAA ay itinuring na "prohibited lumpsum" dahil nagbibigay ito ng "executive post enactment identification/allocative powers."

  "So the Supreme Court said, unprogrammed appropriations are not unconstitutional per se."

Kakulangan ng Kriminal na Pananagutan [09:36]

• Walang mga warrant of arrest o napapanagot sa kasalukuyan dahil ang kaso ay isang "petition for certiorari," na ang layunin ay tukuyin kung may "grave abuse of discretion" ang Kongreso at ehekutibo.
• Ang "petition for certiorari" ay hindi awtomatikong may kasamang "criminal liability."
• Upang magkaroon ng kriminal na pananagutan, kailangan ng hiwalay na kasong kriminal tulad ng "graft and corruption" (RA 3019) o "plunder" (lumampas sa 50 milyon piso).

  "So iyung pinil po kasing case sila Congressman Lagman although multiple petitioners po sila pero one of the very first petitioners was led by congressman, former congressman Edsel Silagman is what we call a petition for certiorari."

Posibilidad ng "Impeachment" kay Pangulong Marcos [14:01]

• Posible ang "impeachment" kay Pangulong Bongbong Marcos batay sa "betrayal of public trust" o "culpable violation of the constitution."
• Ang pangulo bilang huling signatory sa badyet ay may responsibilidad na tiyaking hindi ito labag sa konstitusyon.
• Ang paulit-ulit na pagpirma sa "unconstitutional" na badyet (2024, 2025, 2026) ay maaaring ituring na seryosong paglabag.

  "So kung ako po ang tatanungin ninyo, I think it is possible pero subject to very strict na mga bagay-bagay na kailangan po mapakita ng prosecutors natin."

Pagpapalakas ng mga Allegasyon para sa "Impeachment" [16:46]

• Ang pag-file ng mga kaso kaugnay ng "flood control corruption" na nasa ilalim ng 2024 at 2025 badyet, at ang posibleng "conspiracy" sa pagitan ng ehekutibo at Kongreso, ay maaaring magpalakas sa mga alegasyon laban sa Pangulo.
• Ang "discretion" ng ehekutibo sa pag-release ng pondo sa ilalim ng GIP ay maaari ring maging batayan kung may matuklasang korapsyon.
• Ang Kongreso ang may pangunahing tungkulin sa pag-imbestiga sa mga posibleng "impeachable offenses."

  "Tapos yung next po diyan para mapalakas talaga kung let's say may mag-push talaga 'di ba ng impeachment ni PBBM kung may mga cases ma-file involving the flood control corruption na under ng 24 and 2025 budget..."

Panawagan para sa Pananagutan at Transparency [18:02]

• Ang pagiging "unconstitutional" ng badyet sa loob ng maraming taon ay nangangailangan ng masusing pagsusuri mula sa mga "public servants."
• Mahalaga ang pagpapatupad ng mga probisyon para sa "accountability" at "transparency" para sa kapakanan ng ordinaryong mamamayan.
• Hinihikayat ang Kongreso na suriin ang isyu upang matiyak ang pagiging patas at malinaw sa paggamit ng pondo ng bayan.

  "So reviewhin naman sana ng maayos po ng mga public servants natin para naman po fully ma-exercise talaga yung mga right to accountability provisions."